صنعت دست دوزی و انواع مختلف آن در افغانستان

صنعت دست دوزی، محصول سر انگشتان هنر آفرین مردم ما به ویژه بانوان افغان است. زنان کشور در شرایط دشوار زنده‌گی در هنگامی که اجازهٔ کار کردن رادر بیرون از خانه نداشتند . از طریق این صنعت، امرار معاش می کردند. این زنان با سلیقه ، همراه با ذوق و استعداد وافر خویش، صنعت دست دوزی را رونق فراوان بخشیدند. باید گفت که دست دوزی زنان افغان، تاریخ کهن دارد و طی سالیان متمادی ادامه داشته و تا اکنون نیز در میان برخی از زنان شهر ، دیه ها و قصبات کشور مروج است. در دوران قدیم کمتر زن و دختری بود که دست دوزی بلد نباشد البته شرط  باسلیقه بودن دختران این بود که به طور حتم به دست دوزی دسترسی داشته باشند. دختران گرد هم جمع شده و نزد یک پیچه سفیدی که هنر دست دوزی را بلد می بود، مدتی شاگردی می کردند و یا هم از مادران شان می آموختند و درجریان روز زمانی که از کار های خانه بیکار می شدند گوشه یی با تار و سوزن شان می نشستند و اشیای نفیس می دوختند:

قندهاری دوزی: دوخت خیلی مشهور کشور است که از ولایت قندهار سرچشمه گرفته است از این سبب به نام همان ولایت مشهور شده است و آهسته آهسته به ولایت دیگر کشور نیز راه یافته است. این دوخت در خارج کشور از ارزش و بهای خاص برخوردار است.تاری که در دوخت قندهاری استفاده می شود سند نام دارد که تار نرم و جلا دار است.  پارچه یی را  که قندهار دوزی می کنند ابتدا در آله یی به نام کارگاه  می بندند بعد آن را به هر شکلی که خواسته باشند قلم می زند و سوزن را مطابق به قلمی که زده شده از تکه عبور می دهند و کوشش می کنند تا از حدود خط ها بیرون نشود.این دوخت بیشتردر اطراف تکه های پیراهن و تنبان مردانه و  در دهن آستن و یخن و پاچه تنبان زنانه نیز دوخته می شود.

آیینه دوزی: این دوخته در دوران گذشته رواج زیاد داشته است و بیشتر در لباس های افغانی زنانه  واسکت های چرمی دوزی مردانه دوخته می شد علاوه بر آن در پشتی و سر تختی عروس و برخی از لباس های عادی نیز دوخته می شده است و تا امروز نیز  در عده یی از لباس های محلی و غیر محلی استفاده می شود.

مهره دوزی: این دوخت نیز یکی از دوخت های قدیمی کشور است که هم در لباس ها دوخته می شود و هم از مهره ، اشیای زینتی از قبیل شمع دانی ، قلم دانی ، پوش قرآن  ، گل سر عروس  اطراف جک و گیلاس در محافل عروسی … و برخی اشیای نفیس دیگر می بافتند. در مهره بافی از اقسام مهره ها ، تار و سوزن استفاده می کنند.

پخته دوزی: یکی از مشهور ترین دوخت های وطن ما است و در دوخت آن ابتدا از تار پشم بعدا از تار ابریشم کار می گرفتند امروزه از تار سند نیز استفاده می کنند. از این دوخت بیشتر در دستمال ها دسترخوانها ، رومیزی ها ، پوش بالشت و لباس طفلانه و غیره استفاده می شود.

شبکه دوزی: این دوخت را به  نام تار کشی دوزی نیز یاد می کنند که هم در گذشته و  هم در حال حاضر علاقمندان زیادی دارد و در تکهٔ مخصوص به نام آرگندی دوخته می شود. در دوران گذشته از این  دوخت  در گوشه های چادر ، دسترخوان ، دستمال و غیره استفاده می شد ولی امروز در لباس های عصری زنانه همچون دور آستین ، دامن ، پیراهن ، سر میزی … و غیره استفاده می شود.

زنان افغان از طریق انواع دست دوزی هایی که در بالا ذکر شد٬ عاید اندکی به دست می‌آوردند و در راستای تامین اهاشه فامیل در کنار مردان زحمت می‌کشیدند. این زحمات بانوان و این فعالیت های آن به نوع خود تشبثات کوچکی بود که در بعض حالات میان مردم محل بازار خوبی نیز داشت.

 

How
You Feel
In Kabul?