تاریخچه‌ی قربانی در عید قربان و رسم آن در افغانستان

هر عمل نیکی که موجب قرب و نزدیکی ما به درگاه خداوند (ج) گردد، قربانی نامیده می‌شود . قربانی  تنها به ذبح  نمودن حیوان خلاصه نمی‌شود بل سایر صدقات را نیز قربانی می‌گویند. به عباره‌ی دیگر، قربانی یکی از اعمال صالحه‌ای است که انسان به وسیله‌ی آن خویشتن را به رحمت حق نزدیک می‌سازد. ولی در میان عامه‌ی مردم، قربانی نمودن همانا ذبح حیوان به درگاه خداوند است.

قربانی کردن تاریخچه‌ی بسا کهن دارد و تاریخ آن به زمان حضرت آدم (ع) می‌رسد. یعنی قربانی از زمانی رواج یافته است که هابیل یک قوچ و قابیل مقداری از گندم را به درگاه خداوند قربانی کردند و در نتیجه قربانی هابیل از طرف خداوند (ج) پذیرفته شد. این اولین رسم قربانی است که برای ما به میراث مانده و در قرآن از آن  ذکر شده است. پس از آن اتفاق، قربانی به عنوان یک آیین میان همه‌ی ادیان ترویج یافت.

یادواره‌ی فراموش نشدنی دیگری در پیوند به قربانی، شهامت و  فداکاری حضرت ابراهیم (ع) است. آن حضرت در جهت رضای خداوند ، حاضر شد جگرگوشه‌اش، اسماعیل را قربانی کند. سر انجام در آزمون بسا دشوار خداوند، حضرت ابراهیم، موفقانه بدرآمد و به‌جای فرزندش، به امر خداوند گوسفندی از بهشت برایش داده شد و او گوسفند را ذبح کرد. پس از این حادثه، قربانی از اهمیت به‌سزایی برخوردار گردید. تا  جایی که کتاب مقدس ما  قرآنکریم این داستان فداکاری حضرت ابراهیم را در سوره‌ی صافات، چنین بیان کرده است. «قد صدقت الرءیا إنا کذلک نجزی المحسنین، ان هذا لهو البلاء المبین، فدینا بذبح عظیم.» الآیه (۱۰۶)

خداوند متعال قوچی بزرگ فرستاد تا –حضرت ابراهیم- به‌جای فرزندش قربانی کند و سنتی برای آینده‌گان در مراسم حج و سرزمین منا و برای تمام جهانیان به جای ماند. قربانی نمودن در واقع تمثیلی در از بین بردن و سربریدن نفس عماره (نفس سرکش) است. نفس عماره یا نفس حیوانی، نفسی است که انسان را همواره به سوی زشتی ها و تبهکاری‌ها سوق می‌دهد. از دلایل دیگر قربانی کردن در حقیقت همان سیر کردن فقرا  است. چنانچه خداوند متعال می‌فرماید: از گوشت‌های که قربانی می‌کنید هم خود تان میل کنید و هم به دیگران –فقرا- بدهید. باید گفت، قربانی فرصت خوبی  برای کمک کردن به فقرا است، حتا اگر برای یک روز هم بتوانیم کمک شان کنیم به یقین که اجر زیادی نزد خدا به دست خواهیم آورد.

مردم مسلمان افغانستان همچون سایر مسلمانان جهان همواره پایبند رسم  قربانی بوده اند. حتا کسانی که از اقتصاد خوبی برخوردار نیستند هم کوشش می‌کنند پول شان را جمع کنند و در عید قربان، جهت رضای خداوند، قربانی کنند. افغانها یک یا دو روز قبل از عید، گوسفند یا گاوی را خریداری و در روز عید آن را ذبح می‌کنند. بعد، گوشت آن را به سه قسمت تقسیم می‌نمایند. یک قسمت زیاد آنرا برای فقرا و مستمندان، قسمت دیگر برای دوستان، اقارب  و همسایه‌ها و یک حصه‌ی سوم آنرا برای خود نگه می‌دارند. درضمن در میان افغانها رسم است که سر حیوان  قربانی شده را دور  نیندازند، چون دور انداختن آن به مثابه‌ی قبول نشدن قربانی است. لهذا خانم‌ها و مردان، سر (کله) حیوان را پاک می‌کنند و از آن شوربای «کله پاچه» یا قورمه و یا هم «کله پلو» تهیه می‌کنند.

رسم قربانی کردن حیوانات فقط در عید سعید قربان صورت می‌گیرد. علاوه از آن در این عید مسلمانان از سراسر کشورهای دنیا در عربستان جمع می‌شوند و خانه‌ی خداوند را زیارت می‌کنند. ضرور است هر کسی که خانه‌ی خداوند را زیارت کند باید یک قربانی داشته باشد. خیلی‌ها در عیدهای دیگر و یا حتا بدون روزهای عید هم قربانی می‌کنند که بیشتر این قربانی‌ها همه به‌خاطر رضای خداوند صورت می‌گیرد.

How
You Feel
In Kabul?