موسیقی مردم پنجشیر

موسیقی بیان احساسات است. احساساتی که نظر به عوامل گوناگون به انسان دست می دهد. در وقت شادی انسان به کف زدن و پایکوبی پرداخته و آواز خوش و دلپسند و مرغوب را دوست دارد و حتی به نواختن آلات موسیقی پرداخته و در وقت غم و اندوه نیز آهنگ های غم انگیز را سر می دهد که به واسطه موسیقی می توان این حالت را به خوبی به تصویر کشید. نوا ها و نوت های موسیقی در تمام کشور های جهان یکی است, اما شیوه اجرا و استفاده از آلات موسیقی فرق دارد. بنابر آن هر منطقه, ملیت و مردم موسیقی خاص خود را دارد. در کشور ما افغانستان در هر ولایت مردم آن از آلات موسیقی که خودشان می سازند استفاده می نمایند و آهنگ های فلکلور خودشان را سر می دهند که بیانگر فرهنگ اصیل خودشان است.

مردم پنجشیر نیز از گذشته ها عشق و علاقه خاصی به هنر, شعر و ادبیات نشان داده اند و تا جایی که به اهمیت موسیقی خوب فهمیده و به نواختن اقسام آلات موسیقی مهارت پیدا کرده اند.

کرنا و یا سرنا: از قدیم در پنجشیر رواج داشته, اما منحضر به کرنا نوازان بوده که در روز های عروسی و دیگر محافل خوشی, همراه با دهل آن را می نواختند. میگویند که کرنا نوازان ماهر پنجشیر قدیم وقتی که کرنا را بر لب می گذاشتند, دهل و توله آن را همراهی می کرد و جوانان به پایکوبی و چرخ زدن که با تفنگ بازی و شلیک یکجا اجرا می شد, زن و مرد را شیفته خود می کرد.

دف: از جمله آلات موسیقی مروج در پنجشیر بود. دف اگر در مجلس خوشی با نی یکجا شود, کیفیت مجلس را دو چندان ساخته, و آواز دلکش او انسان را مبهوت و حیران می کند, و اگر چنگ با آن ها همراه شود از صدا و آهنگ دلکش شان, دل از جا می رود. شاعر فلکلور پنجشیر, ملا ذوقی پنجشیری زیبایی یکجا شدن این دف, نی و چنگ را تصدیق می کند.      

وصف رخسار تو در مجلس خوبان کردند

ناله یی چنگ و نی و دف زدن از یادم رفت

نی: نی نوازی از زمانه های قدیم در پنجشیر مروج بوده مخصوصاً وقتی که شبانان با رمه های خود در کوه ها میروند. رمه ها به چریدن مصروف می شوند و شبانان به نی نوازی. دهقانان نیز در سر خرمن های خویش شب های مهتابی نی می نوازند.

چنگ: چنکی که سابق در پنجشیر نواخته می شد به مثل قیچی است. چنگ نیز یکی از آلات موسیقی است که از قدیم در پنجشیر مروج بوده و چنگ نوازی مخصوص زنان و دختران می باشد. قابل یادآوری است که امروزه استفاده از کرنا, غیجک و چنگ کمرنگ شده و جای خود را به موسیقی مدرن واگذار نموده صرف نی نوازی و دمبوره و دف به شکل پراگنده استفاده می شود.

دمبوره, غیچک و رباب: این آلات هم در موسیقی محلی پنجشیر داخل بوده که صدا های دلکش و مطبوعی از این آلات بر می خیزد که البته این امر به مهارت نوازنده بستگی دارد. این آلات برای بار اول از ولایات شمال به پنجشیر آورده شده است.

قرصک: یکی از قدیمی ترین سبک های موسیقی در کشور است که امروزه آهسته آهسته به شکل هنر ملی در افغانستان درآمده و حتی از مرز ها بیرون شده که برعلاوه هنرمندان مختلف از قلمرو افغانستان, بلکه کشور های همسایه به موسیقی سبک قرصک پنجشیر می پردازند. این روز ها کمتر هنرمندی در این کشور پیدا می شود که به این سبک آهنگ اجرا نکرده باشد. لازمه این موسیقی شعر, دف و کف است. معمولاً در قرصک ده تا پانزده نفر اشتراک می کنند که یک نفر دف می زند و دو نفر دیگر شعر گویی می کنند یا رباعی می خوانند, که در آغاز مقام است.  

 نوشته از الهه مقصودی

How
You Feel
In Kabul?