مولانا : خداوندگاربلخ – قسمت سوم

سبک و آثار مولانا:

در دو قسمت قبلی در پیوند به زنده‌گی مولانا ، تحصیلات ، سفر ها و داستان ملاقاتش  با شمس تبریزی ،چگونگی ناپدید شدن شمس و آشفته‌گی مولانا ناشی ازدوری شمس به گونهٔ مفصل شرح نمودیم اکنون به سبک کلام  و آثار وی می پردازیم:

 مولانا در سخن پردازی بی نظیر بوده است با آنکه کلامش خیلی ساده است ولی با فصاحت ، انسجام و استحکام مقرون است. او سخن گفتن به مقتضای حال شنونده را به بهترین وجه رعایت نموده است. کلامش از غوامض و ابهام به دور است.وی مسایل پیچیدهٔ عرفانی را به ساده‌ترین شکل بیان داشته است و برای فهم هر چه بیشتر آن از تمثیلات، قصص ، امثال و حکم ، سود جسته است.

از جمله ویژه‌گی های دیگر کلام وی کهنه‌ گی زبان و ویژه‌گی های گویشی است. وی با کلامش، غزل عرفانی را به پایهٔ کمال رسانیده است. غزل مولانا اوج غزل عرفانی است. از استعارات، تشبهات نو و بدیع به کار گرفته است و ازاوزان متنوع، تقریبا از ۴۸ وزن در اشعارش استفاده کرده است که بیشتری از این اوزان از اختراعات خود او است. موسیقی قوی در شعر، حقیقت نمایی ، تاثیر گزاری، نشاط و غم ستیزی وجه شبه های نوین عرفانی ، زبان سمبولیک ، کثرت تلمیحات و عرفان حماسی از مختصات مهم شعر اوست.

آثار مولانا:

مثنوی: از جمله مهمترین اثر مولانا است. این اثر شامل شش دفتر بوده و ۲۶۰۰۰ بیت دارد. این اثر به خواهش حسام الدین چلبی به رشته نظم کشیده شده است. حسام الدین که از جمله دوستان مقرب مولانا بود از وی خواست تا اثری را به طرز الهی نامه به نظم در آورد. مولانا از سر دستار خویش کاغذی را که مشتمل بر ابیات نی ‌نامه بود بیرون آورد. مولانا می سرود و حسام الدین می نوشت. مقارن ختم دفتر اول ، همسرحسام الدین وفات نمود و سرایش مثنوی برای دو سال به تأخیر افتاد. پس از دو سال دوباره کارسرایش مثنوی از سرگرفته شد و درمدت پانزده سال تکمیل گردید.

مثنوی بهترین اثرعرفانیست و دارای ویژه‌گی های خاص است. به عبارهٔ دیگر مثنوی کتابیست تمثیلی ، با زبان سبمولیک که حکایت پشت حکایت و یا حکایت در میان حکایت می آید. با وجودی که مولانا این اثر را بربدیهه سروده است ولی صنایع بدیعی و بیانی از هر مصرع آن آشکار است و این نمایانگر قدرت شاعری مولاناست. مثنوی هرچند یک مجموعهٔ عرفانی است اما به گفتهٔ خود مولانا که مثنوی هیچ نیست جز داستان من و یاران من، که مرادش همانا شمس تبریزی است.

غزلیات شمس یا دیوان کبیر: در این اثر مولانا به جای نام و تخلص خویش ، در پایان اکثری از غزلیاتش نام شمس را نوشته است. غزلیات مولانا به گفتهٔ استاد فروزانفر در حدود ۳۶۳۶۰ بیت است.

رباعیات: مجموعه رباعیات مولانا در بعضی نسخ ۱۶۵۹ میرسد و در بعضی دیگر به ۱۹۸۳ میرسد.

فیه مافیه: این اثر به نثر بوده و نتیجه چند مجلس او با معین الدین پروانه است.

مکاتیب: شامل ۱۴۴ نامه است و در رابطه به مسایل شخصی مولانا است.

مجالس سبعه: این اثر شامل هفت مجلس تذکیر مولانا است.


نوشته از: مطواع کبیر

How
You Feel
In Kabul?